Δεν φροντίζουμε άνοια. Φροντίζουμε άνθρωπο.
Αν φροντίζεις έναν δικό σου άνθρωπο με άνοια, δεν μπήκες σε αυτόν τον ρόλο επειδή το διάλεξες.
Μπήκες επειδή χρειάστηκε. Και συχνά χωρίς καμία εκπαίδευση, χωρίς οδηγό, μόνο με αγάπη και αγωνία μήπως κάνεις λάθος.
Η άνοια δεν είναι απλώς «ξεχνάω».
Είναι μια σταδιακή αλλαγή στον τρόπο που ο άνθρωπος σκέφτεται, καταλαβαίνει, επικοινωνεί, νιώθει ασφάλεια.
Χάνει κομμάτια από τη μνήμη, τον προσανατολισμό, την κρίση, την ικανότητα να οργανώσει τη σκέψη του.
Όμως δεν χάνει την ανάγκη για σεβασμό, τρυφερότητα και αξιοπρέπεια.
Τι συμβαίνει πραγματικά στον άνθρωπο με άνοια
Μπορεί:
- να χάνει αντικείμενα και να τα βάζει σε παράξενα μέρη,
- να ξεχνά συζητήσεις, ραντεβού, πρόσωπα,
- να μπερδεύεται στον χρόνο και στον χώρο,
- να δυσκολεύεται να βρει λέξεις ή να ακολουθήσει μια κουβέντα,
- να γίνεται καχύποπτος, φοβισμένος, ευερέθιστος,
- να επαναλαμβάνει τις ίδιες ερωτήσεις,
- να νιώθει ντροπή ή θυμό επειδή «κάτι δεν πάει καλά» αλλά δεν μπορεί να το εξηγήσει.
Πίσω από αυτές τις συμπεριφορές δεν υπάρχει πείσμα ή κακία.
Υπάρχει σύγχυση, ανασφάλεια, φόβος ότι χάνει τον έλεγχο της πραγματικότητας.
Τι δυσκολεύει περισσότερο τον φροντιστή
Το πιο κουραστικό δεν είναι η πρακτική βοήθεια.
Είναι ότι:
- σου λέει το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά,
- επιμένει σε κάτι που δεν ισχύει,
- θυμώνει χωρίς προφανή λόγο,
- σε κατηγορεί,
- ζητά ανθρώπους που δεν ζουν πια,
- δεν αναγνωρίζει καταστάσεις που για σένα είναι αυτονόητες.
Και εσύ καλείσαι:
να μην τον διορθώνεις,
να μην τον εκθέτεις,
να μην τον φέρνεις σε αδιέξοδο,
να μην παίρνεις προσωπικά λόγια που δεν προέρχονται από ελεύθερη σκέψη.
Πώς να στέκεσαι στις δύσκολες στιγμές
1. Μίλα στο συναίσθημα, όχι στη μνήμη
Αν λέει κάτι λάθος, μην επιμένεις να αποδείξεις την αλήθεια.
Ρώτησε: «Φοβάσαι;», «Σε ανησυχεί αυτό;»
Ηρεμία πρώτα, πληροφορία μετά.
2. Μην τον φέρνεις σε αντιπαράθεση με την πραγματικότητα
Όταν ζητά τη μητέρα του ή «θέλει να πάει σπίτι», συνήθως ζητά ασφάλεια, όχι διεύθυνση.
3. Δώσε ρουτίνα και σταθερότητα
Ίδιες ώρες, ίδια πρόσωπα, ίδιος χώρος.
Η προβλεψιμότητα μειώνει το άγχος.
4. Μίλα απλά και αργά
Μικρές προτάσεις. Ένα μήνυμα τη φορά.
Δώσε χρόνο να απαντήσει.
5. Πρόσεξε το σώμα σου και τον τόνο σου
Το βλέμμα, το άγγιγμα, η φωνή καθησυχάζουν περισσότερο από τις λέξεις.
6. Μην τον μειώνεις, μην μιλάς για εκείνον σαν να μην είναι παρών
Η αξιοπρέπεια είναι φροντίδα.
7. Όταν υπάρχει ένταση ή επιθετικότητα, ψάξε την ανάγκη πίσω από αυτή
Πόνος; Φόβος; Κούραση; Υπερδιέγερση;
Η συμπεριφορά είναι μήνυμα.
Και εσύ; Ποιος φροντίζει εσένα;
Η άνοια δεν κουράζει μόνο τον άνθρωπο που τη βιώνει.
Κουράζει βαθιά και αυτόν που στέκεται δίπλα.
Μπορεί να νιώθεις:
- θλίψη για τον άνθρωπο που «χάνεται λίγο λίγο»,
- ενοχές όταν θυμώνεις,
- μοναξιά,
- φόβο για το μέλλον,
- εξάντληση.
Όλα αυτά είναι ανθρώπινα.
Δεν χρειάζεται να είσαι ήρωας.
Χρειάζεται να:
- ζητάς βοήθεια,
- μοιράζεσαι το βάρος,
- ενημερώνεσαι,
- στηρίζεσαι σε επαγγελματίες και ομάδες υποστήριξης,
- φροντίζεις και τη δική σου ψυχική αντοχή.
Γιατί ο ρόλος σου δεν είναι να «νικήσεις» την άνοια.
Είναι να κρατήσεις ζωντανή τη σχέση, την αξιοπρέπεια και την αίσθηση ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνος.
Αυτό είναι φροντίδα.
Και αυτό είναι πράξη βαθιάς αγάπης.
